KOSTA NAĐ – PETROVARADIN

307327467_1957638971293727_5198939953302959572_n

Konstantin-Kosta Nađ (Petrovaradin, 13.05.1911 – Beograd, 18.11.1986) bio je podoficir Vojske Kraljevine Jugoslavije, zatim oficir španske Republikanske armije. Španski građanski rat je završio sa činom kapetana i zvanjem komandanta brigade. Od februara 1939. do maja 1941. boravi u logorima za internirce u Francuskoj i Nemačkoj. U maju 1941. uspeva da se ilegalno prebaci u već okupiranu Jugoslaviju i odmah preuzima značajnu ulogu u organizaciji ustanka.
Krajiški partizani pod komandom Koste Nađa formirali su tokom proleća 1942. veliku slobodnu teritoriju koja je, nakon pohoda Grupe proleterskih brigada iz istočne u zapadnu Bosnu (april-avgust 1942) postala jezgro “Bihaćke republike”. Kosta Nađ je komandovao jedinicama koje su 2 ‒ 4. novembra oslobodile Bihać, a ubrzo nakon toga postao komandant novoformiranog Prvog bosanskog korpusa NOVJ.
U maju 1943. uvedeni su činovi u NOVJ. Kosta Nađ je imenovan za pukovnika, da bi nekoliko meseci kasnije bio unapređen u čin general-lajtnanta. Tada je određen da organizuje prodor jedinica NOVJ u Srbiju, ali je početkom 1944. prebačen na novu dužnost, komandanta Glavnog štaba NOV i PO Vojvodine. Jedinice pod njegovom komandom i delovi 3. Ukrajinskog fronta (grupe armija) maršala Fjodora Tolbuhina oslobodile su tokom oktobra 1944. Banat, Bačku i delove Srema i učestvovale u oslobođenju Beograda.
Nakon toga, u velikoj Batinskoj operaciji (11 – 29. novembra 1944) forsiran je Dunav i oslobođena Baranja. Operativni plan za ovu operaciju zajednički su napravili Tolbuhin i Nađ sa svojim načelnicima štabova, na sastanku u Srbobranu 6/7. novembra.
U januaru 1945. NOVJ prerasta u Jugoslovensku armiju (JA), u okviru koje su formirane tri, a kasnije još jedna armija. Kosta Nađ je postavljen za komandanta Treće armije JA, u čijem su sastavu bile tri vojvođanske divizije (16, 36. i 51) i u neprijateljskoj pozadini, 6. i 10. korpus. Treća armija je učsetvovala u borbama na Sremskom frontu, a nakon njegovog proboja, 12. aprila, u Dravskoj operaciji oslobađa Slavoniju, Podravinu i Štajersku, da bi 9 ‒ 15. maja slomila poslednji organizovani neprijateljski otpor, u trouglu Кlagenfurt-Celje-Maribor.
Nakon završetka ovih borbi Kosta Nađ je poslao Titu lakonski telegram:
Druže Tito, rat je završen.
I zaista, bila je to objava definitivnog kraja Drugog svetskog rata na evropskom kontinentu.
Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i više drugih visokih jugoslovenskih odlikovanja. Odlikovan je:
– Ordenom slobode
– Ordenom junaka socijalističkog rada,
– Ordenom ratne zastave,
– Ordenom partizanske zvezde sa zlatnim vencem (dvaput),
– Ordenom zasluga za narod sa zlatnom zvezdom,
– Ordenom bratstva i jedinstva sa zlatnim vencem,
– Ordenom narodne armije sa lovorovim vencem (dvaput),
– Ordenom za vojne zasluge sa velikom zvezdom,
– Ordenom za hrabrost.
Ordenom narodnog heroja odlikovan je 20. decembra 1951. godine.
U holu OŠ “Vladimir Nazor”, danas “Jovan Dučić” 1989. postavljena je spomen ploča Kosti Nađu koja i danas stoji na ovom mestu.