Odlazak disidenta i književnika Györgya Konráda

Mađarski pisac i esejista Đerđ Konrad, jedan od vodećih disidenata za vreme komunističke vladavine i borac za ljudska prava i slobode uopšte, preminuo je 13. septembra u Budimpešti u 87. godini.

Konrad je preminuo u svom domu posle duge bolesti, preneli su mađarski mediji navode njegove porodice.

Rođen 1933. godine u jevrejskoj porodici u Debrecinu, Konrad je bio jedan od najvećih savremenih mađarskih i evropskih pisaca, čiji su romani i eseji prevođeni širom sveta.

Studirao je književnost, sociologiju i psihologiju, a od 1959. do 1965. bio je socijalni radnik. Odrastao je u mestu blizu rumunske granice, a u junu 1944. godine za dlaku je izbegao Holokaust uskočivši u voz za Budimpeštu dan pre deportacije Jevreja iz tog kraja u Aušvic. “Odrastao sam u 11. godini”, napisao je u autobiografskom romanu Odlazak od kuće i povratak kući (2001).

Za vreme komunističkog sistema u Mađarskoj nije mogao da objavljuje knjige od 1974. do 1988. godine. U tom periodu boravio je uglavnom u inostranstvu kao stipendista raznih fondacija – najpre u Zapadnom Berlinu, a zatim u SAD. U prvim godinama tranzicije bio je jedan od vođa demokratske opozicije i jedan od osnivača liberalnog Saveza slobodnih demokrata.

Poslednjih godina bio je i oštar kritičar politike mađarskog premijera Viktora Orbana, a bio je aktivan i na međunarodnoj sceni. Orban je “najotrovniji političar u Mađarskoj od pada komunizma”, izjavio je Konrad povodom režimske kampanje protiv američkog milijardera mađarskog porekla Džordža Sorosa.

Između ostalog, Konrad je bio i među tridesetak intelektualaca, pisaca i istoričara koji su početkom ove godine uputili javni apel povodom situacije u Evropi, posebno zbog jačanja nacionalizma i populizma, ocenjujući da se stari kontinent danas suočava sa izazovima kakvi nisu viđeni od 30-ih godina 20. veka..

Od 1990. do 1993. godine Konrad je bio predsednik Međunarodnog PEN centra, a 2011. godine bio je i jedna od zvezda 77. Kongresa Međunarodnog PEN-a u Beogradu, u organizaciji Srpskog PEN centra. Od 1997. do 2003. bio je predsednik nemačke Akademije umetnosti Berlin-Brandenburg. (SeeCult)